«Η υπερχρέωση των ελληνικών νοικοκυριών και η αδυναμία ικανοποίησης των δανειακών τους υποχρεώσεων, κάτω από το βάρος της οικονομικής κρίσης, λαμβάνει πλέον εκρηκτικές διαστάσεις, αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα κοινωνικά προβλήματα» τόνισαν η Λ. Κατσέλη και ο Μ. Χρυσοχοϊδης, κατά την διάρκεια συνέντευξης τύπου, όπου παρουσίασαν την Πρόταση Νόμου του ΠΑΣΟΚ για την ρύθμιση των χρεών των υπερχρεωμένων καταναλωτών, η οποία θα τεθεί σε δημόσια διαβούλευση.
Το πρόβλημα της ρευστότητας και της υπερχρέωσης λαμβάνει πλέον εφιαλτικές διαστάσεις για πολλά ελληνικά νοικοκυριά.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΤτΕ ο δείκτης χορηγήσεων δανείων σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά σημείωσε μεγάλη πτώση τον Φεβρουάριο. Ιδιαίτερα στα νοικοκυριά ο ρυθμός πιστωτικής επέκτασης συρρικνώθηκε σε 10,3 από 11,8% τον προηγούμενο μήνα, ενώ και ο ρυθμός αύξησης των στεγαστικών δανείων υποχώρησε σε μονοψήφιο ποσοστό έπειτα από 15 χρόνια.
Από το καλοκαίρι μέχρι σήμερα, το ποσοστό των καθυστερούμενων οφειλών προς τις τράπεζες έχει αυξηθεί τουλάχιστον κατά 15%.
Η Έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας σημειώνει ότι το ποσοστό των μη εξυπηρετούμενων στεγαστικών δανείων αυξήθηκε πάρα πολύ στην Ελλάδα, από το 3,6% του συνόλου το 2007 στο 4,6% το 2008. Υψηλό θεωρείται επίσης ότι είναι στην Ιρλανδία, στο Βέλγιο (4%) και στην Εσθονία (7%). Μεγάλη ήταν και η αύξηση στην κατάσχεση κατοικιών το 2008 στην Ελλάδα, 17%.
Η χώρα μας εμφανίζει για το 2008 τη μεγαλύτερη αύξηση μη εξυπηρετούμενων καταναλωτικών δανείων, στο 6,9%, από 6% το 2007. Πρόβλημα καταγράφεται στη Λετονία, τη Λιθουανία (1,9%) και την Πορτογαλία (5%), καθρεφτίζοντας τις μεγάλες πιέσεις που αντιμετωπίζουν τα νοικοκυριά στην πληρωμή των λογαριασμών τους.
Επιπλέον από την αρχή του χρόνου μέχρι σήμερα μάλιστα έχουν σημειώσει κατακόρυφη άνοδο και οι καθυστερήσεις για διάστημα 30 και 60 ημερών σε πιστωτικές κάρτες. Μάλιστα υπάρχει περίπτωση τράπεζας που οι καθυστερήσεις της έφτασαν το 22%! Είναι χαρακτηριστικό ότι πλέον απορρίπτεται από τις τράπεζες το 65% των αιτήσεων για έκδοση νέων πιστωτικών καρτών. Ενώ και οι αιτήσεις δανειοληπτών προς τις τράπεζες που ζητούν ειδικούς διακανονισμούς και «πάγωμα» οφειλών επίσης έχει αυξηθεί κατακόρυφα.
Η Ελλάδα έχει μετατραπεί από έθνος αποταμιευτών σε έθνος υπερχρεωμένων καταναλωτών..
Η υπερχρέωση αναδεικνύεται πλέον ως ένα από τα μεγαλύτερα κοινωνικά προβλήματα που έχουμε καθήκον να αντιμετωπίσουμε.
Απέναντι βέβαια στα οξυμένα προβλήματα των καταναλωτών, η κυβέρνηση μένει απλός θεατής. Αρκείται να απευθύνει ευχές και εκκλήσεις στις τράπεζες να ρίξουν τα επιτόκια, να ενισχύσουν τη χορήγηση ρευστότητας σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά, να αποσύρουν τις έκνομες πρακτικές και συμπεριφορές. Όταν όμως τα προβλήματα είναι σε τέτοιο βαθμό οξυμένα, εκκλήσεις και ευχολόγια που δεν συνοδεύονται από καμία πολιτική προστασίας των δανειοληπτών και των υπερχρεωμένων καταναλωτών, ισοδυναμούν με αποχή και απροθυμία ενασχόλησης με τα προβλήματα και φυσικά αντανακλούν το τεράστιο έλλειμμα εποπτείας της τραπεζικής αγοράς.
Το ΠΑΣΟΚ, μετά τα δύο σχέδια νόμου για την προστασία των δανειοληπτών και την πρόληψη και αντιμετώπιση της υπερχρέωσης, έρχεται σήμερα να καλύψει ακόμη ένα κενό στην ελληνική νομοθεσία προστασίας του καταναλωτή.
Η νομοθετική πρωτοβουλία που αναλαμβάνουμε για τη ρύθμιση χρεών των καταναλωτών και τη δυνατότητα απαλλαγής από αυτά, ουσιαστικά ολοκληρώνει και εκσυγχρονίζει το ελληνικό δίκαιο προστασίας των καταναλωτών, και ιδιαίτερα της πιο ευάλωτης ομάδας, των υπερχρεωμένων δανειοληπτών.
Με την εισαγωγή του νέου αυτού θεσμού ρύθμισης των χρεών, δίνουμε διέξοδο και προοπτική σε χιλιάδες υπερχρεωμένους καταναλωτές, αναγνωρίζοντάς τους το θεμελιώδες δικαίωμα να μπορούν να πραγματοποιήσουν ένα νέο οικονομικό ξεκίνημα στη ζωή τους.
Φυσικά δεν ανακαλύπτουμε εκ νέου τον τροχό. Πρόκειται για ένα θεσμό που συναντάμε στο νομικό οπλοστάσιο των περισσότερων χωρών εδώ και πολλά χρόνια. Από τις ΗΠΑ που ήδη από τη δεκαετία του '70 φρόντισαν να ενσωματώσουν στο Δίκαιό τους τέτοιες ρυθμίσεις, μέχρι τις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες που στη δεκαετία του '90 προχώρησαν και αυτές σε αντίστοιχες νομοθετικές πρωτοβουλίες, η ρύθμιση χρεών των καταναλωτών αποτελεί μια εκ των ων ουκ άνευ πραγματικότητα για όλο το δυτικό κόσμο.
Εδώ βέβαια, στη χώρα μας, έχουμε μια κυβέρνηση που ασχολείται αποκλειστικά και μόνο με την ενίσχυση των τραπεζών (βλ. πακέτο 28 δις), χωρίς καμία ουσιαστική μέριμνα και εγγύηση για τα θύματα του υπέρμετρου δανεισμού.
Γι' αυτό και το ΠΑΣΟΚ εισηγείται σήμερα και θέτει σε δημόσια ανοιχτή διαβούλευση το θεσμό της ρύθμισης χρεών των υπερχρεωμένων καταναλωτών και τις απαλλαγής από αυτά κάτω από συγκεκριμένες και αυστηρές βεβαίως προϋποθέσεις.
Δίνουμε έτσι τη δυνατότητα στους πολίτες εκείνους που έχουν αποδεδειγμένη και μόνιμη αδυναμία να εξυπηρετήσουν τα χρέη τους, το δικαίωμα να τα ρυθμίσουν, και αφού με βάση τις δυνατότητες που τους προσφέρει το εισόδημά τους, ικανοποιήσουν για μια χρονική περίοδο ένα μέρος των οφειλών αυτών, να απαλλαγούν από τα χρέη τους, ώστε να είναι σε θέση να πραγματοποιήσουν ένα νέο ξεκίνημα στη ζωή τους.
Έχουμε υποχρέωση ως Πολιτεία, ως κοινωνικό κράτος, να μην εγκαταλείψουμε αυτούς τους πολίτες σε μια χωρίς διέξοδο και προοπτική κατάσταση. Από την οποία εν τέλει και οι ίδιες οι τράπεζες δεν μπορούν να αναμένουν κανένα σημαντικό κέρδος.
Η πρόταση αυτή συμπληρώνει και ολοκληρώνει και προηγούμενες προτάσεις μας γύρω από τον υπεύθυνο δανεισμό των τραπεζών προς τους καταναλωτές. Και κινούνται έτσι συνολικά προς την κατεύθυνση της ουσιαστικής εξυγίανσης του τραπεζικού συστήματος στη χώρα μας, ώστε να μπει ένας φραγμός στο φαινόμενο της υπερχρέωσης που λαμβάνει πλέον διαστάσεις κοινωνικής μάστιγας. Μιας μάστιγας για την οποία σημαντικό μερίδιο ευθύνης φέρουν και οι τράπεζες αλλά και το έλλειμμα εποπτείας και προστασίας των καταναλωτών από την κυβέρνηση.